Static và Dynamic Scoping

Scoping quyết định binding tên với đối tượng ngôn ngữ nào khi có nhiều khai báo trùng tên. Hai mô hình kinh điển: static (lexical) scoping và dynamic scoping.

Static / lexical scoping

Phạm vi quyết định bởi cấu trúc lồng nhau trên source lúc biên dịch:

• Một use của x gắn với khai báo x trong block/enclosing scope tĩnh gần nhất.
• Hầu hết ngôn ngữ hiện đại (C, C++, Java, JavaScript module/let, Python…) theo lexical.

Ưu điểm: phân tích tĩnh, tối ưu, hiểu chương trình không cần chạy; closure bắt biến theo môi trường lexical.

Dynamic scoping

Binding phụ thuộc chuỗi lời gọi runtime — tìm khai báo gần nhất trên call stack:

• Ít phổ biến ở ngôn ngữ mainstream (một số Lisp cũ/option, một số scripting lịch sử).
• Khó phân tích tĩnh; hành vi đổi khi đổi call chain.

Ví dụ tư duy

int x = 1;
void f() { print(x); }
void g() { int x = 2; f(); }

• Static: f in 1 (x toàn cục lexical), dù gọi từ g.
• Dynamic: f có thể in 2 nếu tìm x theo stack gọi từ g.

Runtime environment (activation records) phải hỗ trợ mô hình đã chọn: lexical thường dùng static link / display; dynamic quét dynamic link trên stack.

Ghi nhớ thi/phỏng vấn

Nhìn “free variable trong hàm lồng”: static nhìn hàm nào bao quanh trên mã nguồn; dynamic nhìn ai gọi lúc chạy. Đừng nhầm scoping với lifetime (thời gian đối tượng tồn tại) hay visibility API — liên quan nhưng không đồng nhất.

Cùng một đoạn code (g() gọi f(), cả hai đều khai báo x), hai mô hình scoping resolve x ra hai kết quả khác nhau: